Labrang – Cung điện Phật giáo linh thiêng vùng Amdo

Tu viện Labrang tọa lạc tại phía tây huyện Hạ Hà, tỉnh Cam Túc, là một trong những điểm đến tâm linh quan trọng nhất của Phật giáo Tây Tạng. Tựa lưng vào núi Phượng Hoàng và hướng mặt ra núi Rồng, nơi đây sở hữu địa thế phong thủy tuyệt mỹ, bao quanh bởi không gian yên bình của cao nguyên. Được thành lập vào năm 1710 bởi đời Jamyang Zhépa đầu tiên, tu viện nhanh chóng trở thành trung tâm văn hóa và tôn giáo lớn nhất cho khu vực Cam Túc, Thanh Hải và Tứ Xuyên.

Trong tiếng Tạng, Labrang có nghĩa là “Cung điện Phật giáo”, nơi cư ngụ của các bậc hóa thân Jamyang Rinpoche cao quý. Với lịch sử hơn 300 năm, nơi đây không chỉ là một ngôi chùa mà còn là Học viện Mật tông Tây Tạng danh tiếng nhất thế giới. Đối với những ai đam mê khám phá văn hóa Himalaya, đây là tọa độ không thể bỏ qua để cảm nhận hơi thở tôn giáo thuần khiết và chiêm ngưỡng kiến trúc đặc trưng của phái Cách Lỗ (Hoàng giáo).

Quy mô và kiến trúc độc đáo của Tu viện Labrang

Trải rộng trên diện tích sàn lên đến 823.000 mét vuông, Tu viện là một quần thể kiến trúc đồ sộ với hàng ngàn tòa nhà đan xen. Vào thời kỳ cực thịnh, nơi đây từng là nơi tu tập của hơn 4.000 tăng chúng với hơn 10.000 gian nhà ở. Sự kết hợp tài tình giữa trí tuệ của người Tạng, người Hán và người Mông Cổ đã tạo nên một kiệt tác nghệ thuật kiến trúc tinh xảo và tráng lệ.

Cấu trúc tổng thể và chất liệu xây dựng

Toàn bộ các điện thờ tại đây được xây dựng chủ yếu từ vật liệu địa phương như đá, gỗ và đất sét gai dầu, rất hạn chế sử dụng kim loại. Hình dáng các công trình thường rộng ở phía dưới và hẹp dần lên trên, tạo thành khối hình thang vững chãi. Màu sắc của các bức tường như đỏ, vàng, trắng được sơn theo chức năng và cấp bậc của từng ngôi đền, tạo nên một sự phân cấp trực quan đầy tính nghệ thuật.

Sự giao thoa kiến trúc Tạng – Hán

Mặc dù mang đậm phong cách Tây Tạng truyền thống, một số cung điện trong Tu viện vẫn tiếp thu tinh hoa kiến trúc cung điện nhà Thanh. Những mái nhà kiểu cung điện phủ ngói đồng mạ vàng hoặc ngói men xanh lấp lánh dưới ánh mặt trời là minh chứng cho sự giao thoa văn hóa đặc sắc. Trên đỉnh các tòa nhà lớn, du khách dễ dàng bắt gặp các biểu tượng Pháp luân, linh thú âm dương hay bình báu mạ vàng đầy uy nghiêm.

Hệ thống giáo dục Phật giáo hoàn chỉnh bậc nhất

Tu viện Labrang nổi tiếng toàn cầu không chỉ bởi vẻ ngoài đồ sộ mà còn nhờ hệ thống giảng dạy Phật giáo Tây Tạng vô cùng hoàn chỉnh. Hệ thống này bao gồm sáu Tratsang (học viện), mỗi nơi chuyên sâu về một lĩnh vực khác nhau như Mật tông, thần học, y học, chiêm tinh và luật pháp.

• Mejung Tosamling: Đây là Đại Kinh Đường, trái tim của tu viện và là trung tâm tổ chức các buổi thảo luận học thuật quan trọng.
• Nghiên cứu ngũ bộ luận: Tu viện nhấn mạnh việc nghiên cứu sâu sắc năm bộ luận lớn của các bậc luận sư Ấn Độ như Trung Quán Luận và Luật Tạng.
• Kho tàng tri thức: Nơi đây lưu giữ hơn 60.000 bộ kinh sách thuộc 12 thể loại khác nhau, từ triết học đến toán học và thơ ca.

Sự nghiêm cẩn trong việc tu học đã khiến Tu viện Labrang trở thành cơ sở giáo dục cao nhất của Phật giáo Tây Tạng tại khu vực Amdo. Nhiều cao tăng đắc đạo tại đây từng được mời làm Quốc sư cho triều đình hoặc kinh sư cho các đời Đạt Lai Lạt Ma, góp phần khẳng định vị thế của tu viện trên bản đồ tôn giáo thế giới.

Hành lang Kora dài nhất thế giới

Một trong những biểu tượng đặc trưng nhất khi nhắc đến Tu viện Labrang chính là hành lang kinh luân (Kora) bao quanh toàn bộ quần thể. Đây là hành lang Kora dài nhất thế giới với chiều dài 3,5 km, bao gồm hơn 1.700 kinh luân hình trụ được chạm khắc tinh xảo.

Ý nghĩa tâm linh của việc quay kinh luân

Theo quan niệm của người Tạng, mỗi vòng quay kinh luân tương đương với một lần tụng kinh “Thần chú Sáu chữ” (Om Mani Padme Hum). Việc quay lặp đi lặp lại tượng trưng cho sự tụng kinh không ngừng nghỉ, giúp tín đồ thể hiện lòng tận tâm với Đức Phật và tích lũy công đức để thoát khỏi luân hồi đau khổ. Hình ảnh các tín đồ tay cầm tràng hạt, tay phải xoay nhẹ các ống Mani là khoảnh khắc đầy xúc động và thiêng liêng.

Trải nghiệm đi bộ vòng quanh tu viện

Để hoàn thành một vòng Kora tại Tu viện du khách thường mất khoảng hai giờ đồng hồ đi bộ liên tục theo chiều kim đồng hồ. Dọc đường đi, bạn sẽ bắt gặp những tín đồ thực hiện nghi thức đảnh lễ “nhất bộ nhất bái” đầy thành kính. Đây là cơ hội tuyệt vời để hòa mình vào không khí tôn giáo mạnh mẽ và chiêm nghiệm về sự tĩnh tại trong tâm hồn giữa bộn bề cuộc sống.

Ba nghệ thuật độc đáo của Tây Tạng

Bên trong các điện thờ của Labrang, du khách sẽ được chiêm ngưỡng những tác phẩm nghệ thuật vô giá, thường được gọi là “ba nghệ thuật độc đáo của Tây Tạng”. Những tác phẩm này không chỉ là đồ trang trí mà còn là biểu tượng của lòng thành kính và sự sáng tạo vô biên của các tăng sĩ nghệ nhân.

• Hoa bơ (Butter Flowers): Những tác phẩm điêu khắc cực kỳ tinh xảo được làm hoàn toàn từ bơ bò Yak trộn với màu thực phẩm. Dưới bàn tay khéo léo, bơ khô lạnh được nhào nặn thành hình các vị thần, hoa lá và cảnh tượng tôn giáo đầy sống động.
• Tranh Thangka: Những bức họa trên vải lụa mô tả các vị Phật, Mandala hoặc các câu chuyện lịch sử Phật giáo. Thangka tại Labrang nổi tiếng với màu sắc bền bỉ và độ chi tiết đến kinh ngạc.
• Barbola: Nghệ thuật thêu đắp nổi tạo nên những bức tranh vải có chiều sâu và độ nổi khối độc đáo, thường được dùng để trang trí các ban thờ trang trọng.

Cẩm nang hành trình đến với vùng đất Phật

Do nằm ở vùng cao nguyên thuộc tỉnh Cam Túc, việc di chuyển đến Tu viện cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về phương tiện và thời gian để đảm bảo sức khỏe.

Phương thức di chuyển phổ biến

• Đường hàng không: Bạn có thể bay đến sân bay quốc tế Lan Châu hoặc Tây Ninh. Từ đây, du khách bắt các chuyến xe buýt liên tỉnh để đến với huyện Hạ Hà.
• Đường sắt: Các chuyến tàu hỏa đến ga Lan Châu hoặc Tây Ninh là lựa chọn tiết kiệm, sau đó bạn cũng sẽ phải chuyển sang xe khách.
• Đường bộ: Chuyến xe buýt từ Lan Châu đến Tu viện thường mất từ 4 đến 6 giờ di chuyển qua những cung đường núi hùng vĩ.

Thời điểm tham quan lý tưởng

Để trải nghiệm trọn vẹn không khí lễ hội, du khách nên đến Tu viện  vào dịp Monlam (Lễ cầu nguyện) từ ngày 4 đến 17 tháng Giêng Âm lịch Tạng. Đặc biệt, vào ngày 13 tháng Giêng, nghi lễ triển lãm tượng Phật (Thangka phơi nắng) diễn ra đầy rực rỡ thu hút hàng vạn người tham gia. Nếu đi vào mùa hè, khoảng từ cuối tháng 6 đến tháng 7 là thời gian diễn ra các điệu múa Cham và tuồng Tạng cổ đặc sắc.

Mẹo du lịch và những lưu ý quan trọng

Tham quan một địa điểm tôn giáo linh thiêng như Tu viện Labrang đòi hỏi du khách phải tuân thủ những quy tắc ứng xử chuẩn mực để tôn trọng tín ngưỡng địa phương.

• Quy tắc di chuyển: Luôn đi vòng quanh các điện thờ và tu viện theo chiều kim đồng hồ. Đây là nghi thức bắt buộc đối với tất cả mọi người khi bước chân vào không gian thánh tích.
• Chụp ảnh và quay phim: Tuyệt đối không chụp ảnh bên trong các điện thờ nếu chưa có sự đồng ý của các nhà sư. Tuy nhiên, các bảo tàng hoa bơ thường cho phép chụp ảnh vẻ đẹp rực rỡ của các tác phẩm điêu khắc bơ.
• Góc nhìn toàn cảnh: Hãy băng qua cây cầu nhỏ ở ngoại ô phía nam để leo lên Đồi Rồng. Từ đây, toàn bộ quần thể Labrang sẽ hiện ra trước mắt bạn như một bức tranh hùng vĩ giữa thung lũng.
• Vé tham quan: Tu viện là không gian mở, không có tường bao ngăn cách với khu dân cư. Nếu chỉ dạo bước ngoài sân hoặc hành lang Kora, bạn không cần mua vé. Chỉ khi muốn vào sâu bên trong các điện thờ chính, bạn mới cần sở hữu vé tham quan.

Labrang không chỉ là một điểm đến du lịch, mà là một hành trình tìm về sự tĩnh lặng và khai mở tâm thức. Giữa tiếng tụng kinh trầm bổng và mùi hương bơ bò Yak đặc trưng, bạn sẽ thấy lòng mình nhẹ nhàng và bình an lạ thường.